vrijdag 22 november 2013

Diabetes en alcohol

Alcohol en diabetes kan samen maar het is toch opletten geblazen! Het grootste gevaar voor insuline gebruikende diabetici, bij het drinken van alcohol, is te sterke verlaging van de bloedsuikerspiegel ook wel hypoglykemie of hypo genoemd. Dat komt omdat bij een te lage bloedsuikerspiegel en gebruik van alcohol de lever geen glucose uit zijn reserves kan afgeven. De lever zal eerst de alcohol willen afbreken en reageert daardoor te traag of helemaal niet op een hypo wat een coma of zelfs de dood kan veroorzaken!
Dit risico is bij de consumptie van gemiddelde hoeveelheden alcohol al aanwezig. Het wordt versterkt door afwezigheid van voedsel.

Het is niet makkelijk om hiermee rekening te houden. Alcoholische dranken verschillen sterk van samenstelling. Het alcoholpercentage maar ook het aantal koolhydraten, die de suikerspiegel verhogen, verschilt. Bier, vooral zware bieren, bevatten koolhydraten maar wijn bijvoorbeeld niet of zeer weinig. Dit wil zeggen dat bier een verhoging van de bloedsuikerspiegel kan veroorzaken maar dat de alcohol, alsnog enkele uren later een hypo kan veroorzaken met alle gevolgen van dien!

Bijkomend probleem voor diabetici is dat het verschil tussen een aangeschoten toestand en de voortekenen van hypo moeilijk uit elkaar te houden zijn. In beide gevallen kun je last krijgen van wazig zien en concentratiestoornissen. Ook voor een buitenstaander kan het lijken dat je stomdronken bent terwijl je eigenlijk een zware hypo ondergaat. Bij ziekenhuisopname zal men dan misschien niet ingrijpen door je extra suiker toe te dienen indien niet geweten is dat je diabetes hebt. Het is daarom aan te raden om regelmatig je suikerspiegel te meten bij het nuttigen van alcohol en ook iets te eten om hypo's te voorkomen. Zorg er voor dat je na een zwaar avondje stappen niet met lege maag in bed kruipt. Op dat moment kan je beter een wat hogere suikerspiegel hebben dan het risico te nemen om niet meer wakker te worden...

Ik zorg er ook altijd voor dat ik een fles Cola naast mijn bed heb staan zodat mijn vrouw of ik kan ingrijpen bij een ernstige nachtelijke hypo.


zondag 17 november 2013

Wat kost een insulinepomp?

Ik heb al eens de vraag gekregen wat een insulinepomp nu eigenlijk kost. Hoe het in Nederland zit weet ik niet, misschien kan iemand me dit laten weten, maar in België is insulinepomptherapie volledig gratis. De pomp blijft wel eigendom van het ziekenhuis. Alle materialen (batterijen, katheters, insulinereservoirs, ...) worden volledig terugbetaald. Het is dus eigenlijk goedkoper dan spuitjes want daarvoor moet je de naaldjes zelf aanschaffen. Je moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen:

- Type 1 diabetes hebben
- Lid zijn van een pompconventie (zie hieronder)
- Minstens 4x per dag je bloedglucose meten
- De principes van gezonde voeding kennen en kunnen toepassen
- Bereid zijn om de insulinepomp te leren kennen en om zelf je dosis aan te passen
- Bereid zijn om noodprocedures en fouten van de pomp te leren herkennen en op te lossen
- Hypo, hyper en keto acidose herkennen
- Zelf leren katheters plaatsen en verzorgen

Insulinepomptherapie wordt aangeraden bij:

- Hypo unawareness: het niet meer of slecht aanvoelen van hypo's
- Zwangerschap
- Bij sterke insulinegevoeligheid (kleine dosissen)
- Het Dawnfenomeen (hoge ochtendwaarden)
- Diabetes complicaties
- Ploegenwerk
- Sterk wisselen inspanningen (sport)
- Of iemand die de mogelijkheden van de pomp (multi-wave bolus, bolus wizard, etc) wil benutten

Niet elke ziekenhuis heeft een pompconventie (conventie = overeenkomst met de mutualiteit). Voor een lijst van ziekenhuizen met een pompconventie: klik hier! Zo ben ik van conventie moeten veranderen om over te stappen op een insulinepomp. Dit gaat erg gemakkelijk en wordt door het ziekenhuis voor jou geregeld. Het is een puur administratieve aangelegenheid voor de patiënt. Je wordt wel verwacht op een intakegesprek om te evalueren of de insulinepomp wel geschikt voor je is. Dit verloopt zeer vlot en de endocrinoloog krijgt zo een goed beeld of de insulinepomp wel iets voor jou is.

Eens de stap gezet volgt een korte ziekenhuisopname om aan te leren hoe je met de pomp moet omgaan en om je dagelijkse insulinedosis aan te passen en in te stellen. Afhankelijk van hoe snel je met deze technologie kan omgaan duurt deze opname 2 tot 5 dagen. Als achteraf blijkt dat de insulinepomp voor jou geen goede keuze was kan je gewoon terug overschakelen op spuitjes. Voor mij alvast geen spuitjes meer! :-)
Wat houdt jou tegen?


zondag 10 november 2013

Bolus wizard

Ik heb het al gehad over de multiwave bolus, één van de vele handige functies van de insulinepomp om frieten onder controle te krijgen, en deze keer ga ik het hebben over de bolus wizard (ook wel bolus advies genoemd).

De bolus wizard geeft je een suggestie over hoeveel insuline je kan toedienen voor een bepaalde maaltijd en dit aangepast aan je huidige bloedglucose. Dit gaat zeer eenvoudig: je meet je bloedglucose via een vingerprik, geeft in hoeveel koolhydraten je gaat eten en de meter geeft je een suggestie van het aantal eenheden. Het leuke hieraan is dat hij ook rekening houdt met de eventueel nog actieve insuline in je lichaam! Stel dat je één uur voor de maaltijd nog een tussendoortje hebt gegeten. De insuline die je gebruikt heeft waarschijnlijk een werkingsduur die langer is dan één uur. Je meet voor de maaltijd je BG en de boluswizard laat zien dat hij een aantal eenheden aftrekt van je normale dosis omdat er nog actieve insuline aanwezig is in het lichaam! Super!

De bolus wizard houdt niet enkel rekening met de actieve insuline maar ook met een aantal andere factoren. Zo kan je aangeven dat je gaat sporten waardoor hij automatisch x aantal eenheden in mindering brengt. Of je bent ziek waardoor je uit ervaring weet dat je doorgaans hogere suikerwaarden hebt. Ook dat kan je aangeven zodat het bolus advies er voor zorgt dat er automatisch x aantal eenheden meer worden toegediend. Deze functies vragen wel enige ervaring en dien je doorgaans zelf in te stellen. Voor de sport functie bijvoorbeeld kan je zelf configureren hoeveel % er in mindering gebracht moet worden.

Maar dit zijn niet de enige voordelen. Vooral het bepalen van een correctie vind ik geweldig! Een voorbeeld:
's Middags ga ik eten. Ik meet mijn BG waarde voor de maaltijd en die is 140 mg/dl (7,8 mmol/l). Aangezien ik als streefwaardebereik onder de 120 mg/dl (6,7 mmol/l) heb ingesteld gaat de bolus wizard hiermee rekening houden. In plaatst van de gebruikelijke 2E insuline voor 4BE gaat hij nu voorstellen om 2,2E toe te dienen. Op die manier doet hij een correctie op de gemeten 140 mg/dl (7,8 mmol/l) om deze na de maaltijd terug onder de 120 mg/dl (6,7 mmol/l) te krijgen.
Dat dit ook in omgekeerde richting werkt hoef ik je vast niet te vertellen: bij een lage BG waarde voor de maaltijd gaat hij automatisch insuline in mindering brengen.

Helaas werd de bolus wizard vanuit het Universitair Ziekenhuis in Leuven niet geconfigureerd. Ze vinden deze functie niet betrouwbaar. Van andere pompgebruikers, die aan een ander ziekenhuis verbonden zijn, hoorde ik echter een ander verhaal. Daarom ben ik op zoek gegaan om de bolus wizard zelf te kunnen configureren. Een tip van een mede pompgebruiker leidde me naar het boek: "Pumping Insulin" (5de editie) van John Walsh en Ruth Roberts. Dit boek bevat een goudmijn aan tips voor pompgebruikers en ook een handleiding over het instellen van de bolus wizard. Het boek is wel enkel in het Engels uitgegeven. Via Amazon heb ik de digitale versie aangekocht en na enkele avonden puzzelen heb ik de bolus wizard kunnen activeren. Hiervoor zijn heel wat parameters nodig en het spreekt voor zich dat de CGM hierbij weer een heel grote rol speelt. Met de CGM kan je immers bepaalde zaken veel makkelijker bepalen. Hoe lang werkt de insuline na? Hoeveel mg/dl doet 1E insuline mijn BG waarde dalen? ...

Uit voorzorg heb ik nog even mijn instellingen vergeleken met andere pompgebruikers. Niet om na te kijken of deze hetzelfde zijn, de instellingen zijn immers voor iedereen anders, maar eerder om na te gaan of ze realistisch zijn. Na deze laatste check heb ik de bolus wizard in gebruik genomen en deze functie werkt gewoonweg fantastisch!
Nog even meegeven dat bovenstaande beschrijving geldig is voor de Accu-chek Combo pomp waarbij de BG meter samenwerkt met de pomp. Voor andere merken kan de bolus wizard anders werken.

Ook niet-pompers kunnen gebruikmaken van een bolus wizard (bolus calculator) in de vorm van een smartphone app. Hier heb ik echter geen ervaring mee, wie zoekt die vindt. :-)

dinsdag 5 november 2013

Frietjes

Elke diabeet weet het wel: frietjes zijn een hel om onder controle te krijgen. Door het grote aantal koolhydraten en enorme hoeveelheid vet is het een ware kunst om je BG waarden binnen de perken te houden. Aan het begin van mijn diagnose gokte ik gewoon op het aantal koolhydraten en bepaalde mijn dosis op het gevoel. Ik spoot 7E voor een kleine friet met een curryworst en dat een half uur na de maaltijd. Dat half uur na de maaltijd is bij frieten belangrijk omdat de vertering later begint door de grote hoeveelheid vet.

Voor het slapengaan zat de BG meting steeds mooi binnen de grenswaarden en bij het opstaan stond ik steeds rond een mooie 100 mg/dl (5,5 mmol/l). Perfect onder controle dus! Dacht ik... want toen was er de Dexcom G4 CGM...
Klik op de afbeelding om te vergroten.

Op bovenstaande grafiek zie je het probleem. Om 19:30 werden de frietjes gegeten. Voor het slapen stond de BG waarde zelfs aan de lage kant, maar ik heb niet ingegrepen want ik wist wat er zou volgen. Tijdens de nacht verteerden de frietjes verder en kwamen de koolhydraten vrij. Je ziet een glucosepiek die net voor de ochtend terug binnen de grenswaarden valt. Het zijn die pieken die niet gezond zijn! Om die te voorkomen zou ik 's nachts een wekker moeten zetten om telkens wat insuline bij te spuiten. Indien ik gewoon een grotere dosis zou toedienen zou de insuline te snel werken en een hypo veroorzaken. Met spuitjes kan je zo'n situatie enkel onder controle krijgen door meerdere injecties verdeeld over enkele uren.

Let op: zonder CGM is dit uiterst gevaarlijk om dit 's nachts uit te voeren! Je hebt immers geen waarschuwing indien je te laag zou zakken. Je zou in het ergste geval tijdens je slaap in coma kunnen geraken door een te hoge dosis insuline! Probeer dit enkel overdag en indien je weet waarmee je bezig bent. De door mij opgegeven waarden en hoeveelheden zijn ook enkel op mij van toepassing, deze kunnen sterk verschillen van persoon tot persoon!

Frietjes onder controle krijgen met spuitjes, indien je ze 's avonds eet, is dus bijna niet haalbaar. Dat is ook één van de redenen waarom ik gekozen heb om over te stappen op een insulinepomp. Ik eet graag frietjes. :-)

De insulinepomp bevat een programma, Multiwave Bolus, waarbij je de insuline automatisch kan laten toedienen verdeeld over een aantal uren. Het heeft even geduurd vooraleer ik de juiste instelling gevonden had maar sinds gisteren staat hij volledig op punt.

Ik ben begonnen met het wegen van de friet zelf. Een klein frietje van het lokale frietkot weegt 500 gram inclusief saus. Uit de SweetBee haal ik dat dit gelijk is aan ongeveer 180 gram koolhydraten of 14BE (broodeenheden, jawel: een kleine friet van 500 gram bevat even veel koolhydraten als 14 boterhammen!). Dit komt erop neer dat ik inderdaad met 7E insuline zou moeten toekomen. De praktijk (CGM) heeft me geleerd dat ik echter meer nodig heb. Na twee maanden puzzelen doe ik het zo: ik tel voor dezelfde friet nu 20BE (saus?) wat dus neerkomt op 10E insuline. Deze dien ik toe met een multiwave bolus waarvan 1,5E direct en de rest verdeeld over maar liefst 8 uur! Zo lang duurt het voor de friet om te verteren tijdens de nacht. Hieronder zie je het resultaat, om 18:30 werden de frietjes gegeten:
Klik op de afbeelding om te vergroten.
Ik wil nogmaals herhalen dat deze instellingen enkel voor mij persoonlijk geldig zijn en dat ik niemand wil aanzetten tot experimenteren, zeker niet zonder een goede CGM!