dinsdag 29 oktober 2013

België vs Nederland

Omdat mijn blog steeds vaker bezoek krijgt van onze Noorderburen heb ik mijn vorige berichten lichtjes aangepast. In Nederland meet men immers de bloedsuiker aan de hand van een andere eenheid. Wij Belgen gebruiken mg/dl en de Nederlanders mmol/l. Het omrekenen is vrij simpel: je deelt onze waarden (mg/dl) door 18 en je krijgt de waarde in mmol/l. Om mijn berichten wat vlotter te laten lezen heb ik nu overal de waarde in mmol/l toegevoegd.


vrijdag 25 oktober 2013

Koolhydraten tellen

Ik heb het koolhydraten tellen al eens aangehaald in vorige berichten. Koolhydraten tellen is zeer belangrijk als je als diabeet een flexibele eetgewoonte wenst. Je kan door telkens dezelfde voeding en dezelfde porties in combinatie met een vaste dosis insuline ook best goed geregeld zijn, maar het spreekt voor zich dat dit een hele beperking is op je levenskwaliteit!
Daarom is het belangrijk om te kunnen inschatten hoeveel koolhydraten je voeding juist bevat. Op die manier kan je je insulinedosis perfect bepalen!

Hoe ga je te werk? Een paar voorbeelden:

 - 's Morgens eet ik 4 boterhammen. Uit de SweetBee gids weet ik dat 1 boterham 12,5 gram koolhydraten bevat. De totale hoeveelheid koolhydraten voor mijn 4 boterhammen bedraagt dus 50 gram. Een boterham eet je natuurlijk niet droog! Ik kies voor suikervrije confituur van Eger. Op het etiket staat dat 100 gram confituur 25,7 gram koolhydraten per 100 gram bevat waarvan 3,6 gram suikers en 21,6 gram polyolen. De polyolen mag je aftrekken van het totale aantal koolhydraten omdat deze geen invloed hebben op je suikerspiegel. Het aantal koolhydraten van de confituur die je op je boterham smeert zijn dus te verwaarlozen! Je hoeft enkel een dosis insuline toe te dienen voor de 50 gram koolhydraten van het brood. Dit is voor iedereen anders en wordt door je diabetesteam bepaalt. In mijn geval is de dosis 0,5 eenheden per 12,5 gram koolhydraten. Ik dien dus 2 eenheden snelwerkende insuline toe.

- 's Middags eet ik op het werk een broodje smos hesp. Het standaard beleg van een broodje smos (groenten, mayonaise) bevat geen koolhydraten. De HelpDiabetes app op mijn smartphone vertelt me dat ham ook geen koolhydraten bevat. Voor het opzoeken van het aantal koolhydraten in het stokbrood gebruik ik de SweetBee app (of de HelpDiabetes app, deze is het meest uitgebreid). Hieruit haal ik dat 4 centimeter stokbrood 12,5 gram koolhydraten bevat. Het broodje meet ongeveer 20 centimeter en is dus goed voor 62,5 gram koolhydraten. Hiervoor dien ik 2,5 eenheden insuline toe.

- In de namiddag neem ik een appel als tussendoortje. Eén appel bevat ongeveer 12,5 gram koolhydraten en ik dien bijgevolg 0,5 eenheden insuline toe.

- 's Avonds staat er aardappelpuree op het menu met een stukje vis en groenten. Enkel de aardappelen in de puree bevatten koolhydraten. Hier is het even opletten! Gekookte aardappelen bevatten méér koolhydraten per 100 gram dan gepureerde aardappelen! De Sweetbee app vertelt me dat 3 eetlepels ongeveer 12,5 gram koolhydraten bevat. Ik neem 6 eetlepels, in totaal goed voor 25 gram koolhydraten, en dien dus slechts 1 eenheid insuline toe.

Dit zijn gemakkelijke voorbeelden en er wordt hier geen rekening gehouden met een aantal uitzonderingen:
- Bovenstaande voorbeelden gaan er van uit dat je glucosewaarde voor de maaltijd binnen je opgegeven ideaalwaarden ligt. Indien je te laag staat mag je nog wat insuline minder gebruiken, indien je te hoog staat kan je iets meer insuline toedienen. Let hier wel mee op! Je laat best bepalen door je diabetesteam bij welke waarden je mag corrigeren en met welke hoeveelheden.
- Bovenstaande voorbeelden houden ook geen rekening met eventuele inspanningen na de maaltijd. Wanneer je weet dat je kort na de maaltijd gaat sporten of een andere lichamelijke inspanning ondernemen mag je ook minder insuline toedienen. De inspanning verlaagt je bloedsuiker.
- Sommige voeding maakt het heel wat moeilijker. Friet, pizza, spaghetti, ... zorgen er dikwijls voor dat je je insuline op een andere manier moet toedienen. Bij friet bijvoorbeeld zorgt het grote vetgehalte er voor dat de koolhydraten minder snel opgenomen worden. Hierdoor krijg je gegarandeerd een hypo als je voor het aantal koolhydraten dadelijk de volledige insulinedosis toedient. Hiervoor gebruiken we een multiwave bolus op de pomp of dienen we de nodige hoeveelheid insuline toe in verschillende injecties. Een CGM maakt dit soort voeding wel heel wat makkelijker te regelen. Over frietjes heb ik het later nog wat uitgebreider.

Het is je misschien wel opgevallen dat ik telkens 12,5 gram koolhydraten aanhaal bij de voorbeelden. Dit komt omdat men in het ziekenhuis (en ook in de SweetBee) werkt met koolhydraat ruilwaarden of broodeenheden. Eén broodeenheid is 12,5 gram koolhydraten. Met doet dit om het inschatten wat makkelijker te maken. Zo leer je sneller dat 1 appel ook 1 eenheid is en als je weet dat je voor 1 eenheid 0,5 eenheden insuline moet spuiten is dit makkelijk te onthouden. Het nadeel is wel dat je telkens bij het lezen van product etiketten alles moet omzetten.


dinsdag 22 oktober 2013

Wist je dat...

Wist je dat...

...je bloedsuiker kan stijgen na sport en dat is heel normaal. Je lichaam begint tijdens het sporten vet te verbranden en maakt suikers vrij. Zolang je sport wordt deze extra energie benut maar van zodra je stopt met sporten gaat je bloedsuiker de hoogte in. Als je rustig sport met een zeer kleine insulinedosis zullen deze suikers uit vetverbranding voldoende zijn. Bij zwaardere inspanningen moet je nog wat snelle suikers bij eten. Een mogelijke verklaring hiervoor is de volgende:
Het stresssignaal dat je spieren opwekken zorgt voor een cortisol (ook wel stresshormoon genoemd) verhoging die de vetverbranding stimuleert. Deze cortisol vermindert ook tijdelijk je insulinegevoeligheid. Eigenlijk eet je best geen trage koolhydraten tijdens het sporten, alleen snelle. Als je stopt met sporten en je hebt trage koolhydraten gegeten (koekjes bv) dan komen deze koolhydraten nog vrij na het sporten. Door de mindere insulinewerking ga je daarvan zeer snel stijgen. Daarom zet ik tegenwoordig na het sporten de pomp direct terug op 100%, ik wacht niet meer tot ik een stijging zie op de CGM, ze komt er toch altijd. Soms kan dit niet genoeg zijn en kan je een kleine bolus bijgeven. Een deel van die bolus dient om de basale weer aan te vullen (als je je pomp bv op 0% zet heb je niets van insuline in je lichaam op het moment dat je stopt met sporten), een deel om die extra suikers uit vetverbranding op te vangen en een deel om de verminderde insulinegevoeligheid op te vangen. Verder kan je je basale insuline voor een tijdje verhogen om de verminderde insulinegevoeligheid op te vangen. Deze periode verschilt van persoon tot persoon. Als je vlak na het sporten, in de periode van verminderde insulinegevoeligheid, een maaltijd nuttigt kan het nodig zijn om ook je bolus een klein beetje te verhogen.

...fructose de bloedsuiker kan stabiliseren tijdens het sporten? Bijvoorbeeld een brikje appelsap een half uur voor het sporten of een stukje peperkoek. De aanwezige fructose moet door de lever omgezet worden en door dit proces wordt je insulinegevoeligheid tijdelijk wat minder en krijg je minder snel een hypo. Bananen bevatten overigens ook veel fructose! Let wel op met het gebruik van glucose-fructose stroop. Kleine hoeveelheden zet de lever om naar glucose maar grote hoeveelheden worden omgezet in vet met leververvetting tot gevolg!

...je de insulinepomp om te sporten best niet op 0% zet? Je hebt immers insuline nodig om suiker om te zetten in energie! Afhankelijk van de inspanning kies je een tijdelijk percentage. Bij mij werkt 20% om te fietsen. Dit is bij iedereen anders, probeer een paar mogelijk heden uit om te ontdekken wat bij jou werkt.

...als je 's ochtends niet eet, je lichaam zelf suikers vrij maakt. Van zodra je wakker wordt moet je wat koolhydraten eten en insuline spuiten. Anders gaat je lichaam in alarmfase en maakt glucagon vrij waardoor je hoog komt te staan.

 ...als je vlak na de maaltijd je bloedsuiker meet, deze waarde vaak een stuk hoger ligt dan je CGM aangeeft? Welke is dan juist? Eigenlijk zijn ze alle twee juist. Na je maaltijd komen de verteerde koolhydraten in een korte tijdspanne in je bloed. Je bloed is het transport naar al je cellen die elk een beetje van die koolhydraten opnemen.
Als je op dat moment je bloedsuiker meet dan bepaal je eigenlijk hoeveel op dat moment getransporteerd wordt. Je CGM meet je bloedsuiker in het weefselvocht. Dit is al wat verder weg van die transportbanen. Je sensor zit eigenlijk tussen de cellen die de koolhydraten wegtrekken uit je bloed. Als er voldoende insuline aanwezig is zullen de cellen veel koolhydraten opnemen en zal dus het bloedsuikergehalte rond de sensor lager liggen dan op die transportbanen.
Is er te weinig insuline aanwezig dan kunnen de cellen de koolhydraten niet opnemen en zal de sensor snel dezelfde waarde meten als je vingerprik.
Als je dus na de maaltijd op je sensor een lagere waarde krijgt is dit positief: dit betekent dat je insuline haar werk doet om de koolhydraten uit je bloed te halen. Doe dan geen correctie op basis van een hogere waarde van de vingerprik.

...na het innemen van koolhydraten bij een hypo, je CGM vaak heel lang een lage waarde blijft tonen terwijl een vingerprik een hogere waarde aangeeft?
Hier geldt dezelfde uitleg. Je cellen nemen heel veel koolhydraten op uit je bloed door te veel insuline of door sporten zodat er rond de sensor minder bloedsuiker aanwezig is als in de transportzone.
Zolang je CGM een lage waarde blijft aangeven nemen de cellen koolhydraten op en zal het teveel aan bloedsuiker uit je transportbanen verdwijnen.

...door het sporten je de insulinegevoeligheid in je cellen serieus verhoogt? Daardoor gaan ze veel suiker opnemen zoals hierboven reeds besproken. Zelfs als je niets extra eet tijdens het sporten kan je bloedsuiker via de vingerprik toch hoger zijn.
Je lichaam beschikt over een voorraad direct bruikbare energie die opgeslagen zit in de lever en spieren. Bij het sporten wordt deze eerst gebruikt. Zakt de voorraad in de spieren dan sturen deze een stresssignaal waarop het lichaam overgaat op vetverbranding. Vet wordt omgezet in suiker dat constant in je transportbanen vrijkomt. Je sensor geeft op dat moment eigenlijke correctere info over de energiebehoefte van je cellen dan de vingerprik. 

...hoe verder je sensor zich bevindt van die transportzone hoe groter de verschillen in sensorwaarde en vingerprik is in voorgaande situaties?
Daarom wordt eigenlijk aangeraden de sensor in de buikstreek aan te brengen. Deze plaats heeft een goede doorbloeding. Snelwerkende insuline wordt om die reden ook altijd in de buikstreek ingespoten. Een inbrengplaats met een kleinere doorbloeding zal ook een grotere vertraging geven. Verkies je toch de sensor ergens anders in te brengen, kies dan steeds een plaats met dezelfde doorbloeding. Anders wordt het wel heel moeilijk als je steeds je waarden op een andere manier moet interpreteren.

...goede vetten zoals koolzaadolie, olijfolie,... gezond zijn als je er niet mee overdrijft? Vet toevoegen vertraagt de opname van koolhydraten. Maar te veel vet eten, ook al zijn het gezonde oliën, is niet meer gezond! Te veel vet eten verhoogt na een tijd de insulineresistentie.

...je de sensor van je Dexcom CGM kan misleiden door het nemen van pijnstillers? Pijnstillende medicatie die Paracetamol bevatten (o.a. Dafalgan) kan er voor zorgen dat de Dexcom sensor verhoogde waarden weergeeft die er niet zijn. Let op dus! Via Google of de bijsluiter van je medicatie kan je terugvinden of je medicatie Paracetamol bevat. Of dit zo is voor sensoren van andere merken weet ik niet. Vraag het zeker na bij je leverancier.

zaterdag 5 oktober 2013

Diabetes en griep

Het is weer zover: de griep komt er aan! Als diabeet is het extra belangrijk dat je je laat vaccineren.

Bij diabetes komen sommige infecties frequenter voor of is er een ernstiger ziekteverloop, zelfs bij goed geregelde diabetes. Ziek zijn heeft ook invloed op je suikerwaarden, die kunnen plots behoorlijk ontregeld geraken. Ketoacidose door hoge suikerwaarden of longontsteking komen ook meer voor. Uit onderzoek blijkt dat iemand met diabetes maar liefst drie keer meer risico loopt op ernstige verwikkelingen of een ziekenhuisopname.

Een jaarlijkse vaccinatie tegen seizoensgriep is het enige veilige en doeltreffende middel om deze gevolgen te voorkomen. Het speelt daarbij geen rol hoe oud je bent, type 1 of type 2 diabetes hebt.

Je laat je best vaccineren tussen half oktober en half november. Vraag tijdig een voorschrift aan je huisarts waarop wordt vermeld dat je tot een risicogroep behoort. Het vaccin kan je afhalen bij de apotheker en wordt voor de helft terugbetaald. Bewaar het vaccin in de koelkast en laat het door de huisarts toedienen. Sommige werkgevers voorzien hun werknemers gratis met een vaccin via de bedrijfsarts.

(Bron: "Diabetes Info", het gratis magazine van de Vlaamse Diabetes Liga)


vrijdag 4 oktober 2013

Skin Tac

Hét probleem waarbij je een glucosesensor vroegtijdig moet opgeven is het loskomen van de sensor. Omdat een glucosensor € 75 kost, zoeken we dus naar de beste manier om deze zo lang mogelijk te laten plakken op de huid. Tot op heden plakte ik over de plakker van de sensor een 2de plakker van het merk Opsite. Op zich werkt dit redelijk goed al is er één groot probleem: vocht. Tijdens het sporten of douchen kan het vocht onder de Opsite geraken zodat de plakker van de sensor zelf ook nat wordt. Omdat de Opsite niet echt ademt zorgt het vocht er voor dat de originele plakker loskomt. De Opsite houdt deze wel wat op zijn plaats maar na een tijdje komt het hele boeltje onderin los met alle gevolgen van dien. De sensor begint lichtjes te bewegen, vooral bij het sporten, en dat zorgt voor ??? op het scherm. Als je even wacht kan de sensor terug tot leven komen maar bij felle bewegingen valt hij weer uit. Qua hygiëne is dit natuurlijk ook niet alles: zweet kan zich onder de sensor ophopen.
Ik loste dit op door de Opsite extra vast te plakken met gewone, medische tape. Dit zorgde er dan weer voor dat de huid, na het verwijderen van de tape, behoorlijk wat schade had opgelopen.

Onlangs werd op het diabetesforum een nieuwe manier aangehaald. Ik had er ook al over gelezen op Amerikaanse fora maar het product was hier moeilijk verkrijgbaar. Het gaat om een doekje, "Skin Tac", met huidvriendelijke kleefstof. Via een website in Engeland, die ook leveringen naar België voorziet, blijkt het product toch verkrijgbaar! Bestellen kan hier: Klik hier!

Mijn huidige sensor heb ik in combinatie met Skin Tac bevestigd. Eerst de huid ontsmetten met een alcoholdoekje. Goed laten drogen! Ontsmettingsalcohol heeft een ontvettende werking die er voor kan zorgen dat de plakker sneller loskomt als je dit niet lang genoeg laat drogen! Daarna de insteekplaats goed insmeren met het Skin Tac doekje. Zorg er eventueel voor dat je een klein plaatsje open laat waar de naald van de sensor door moet. We weten (nog) niet of het product impact heeft op de sensor zelf. Weer even laten drogen en vervolgens de sensor plaatsen. De Opsite heb ik achterwege gelaten.

Tot nu toe (6 dagen) doet de sensor het uitstekend en plakt hij nog heel goed vast! Sporten en douchen zijn geen probleem, de plakker kan goed drogen nu. Als de sensor begint te lossen kan je met een Skin Tac doekje de randjes weer vast plakken.
Nog beter nieuws! De Skin Tac valt best mee van prijs! Je krijgt een doos van 50 doekjes. In theorie kan je dus elke week de sensor wat extra vastkleven en dit gedurende bijna een jaar lang met één doosje. De Opsite komt op dat vlak heel wat duurder uit! Ik hou jullie op de hoogte of deze manier er voor kan zorgen dat de sensor langer dan 3 weken blijft plakken.

Update: zoals je kan lezen in de comments is het ook mogelijk om de plakker van de sensor zelf in te smeren met de Skin Tac alvorens de sensor te plaatsen. Dit heeft als voordeel dat de huid rond de sensor niet plakkerig wordt. Of dit even stevig is weet ik niet, de volgende ga ik het zo proberen. Mijn bevindingen zal ik hier plaatsen.

Update 2: ondertussen zijn we een aantal weken verder. Ik heb ontdekt dat het bij kleven van de sensor niet werkt. Met de Skin Tac kan je wel 2 weken halen zonder dat hij los komt en zonder dat er Opsite nodig is om er over te plakken. Na 2 weken doe ik er wel een laagje Opsite overheen zodat ik nog eens 2 weken zorgeloos verder kan. Tegen dan is de sensor normaal wel uitgewerkt. Ik zit nu in de 3de week zonder dat de sensor fouten gegeven heeft omdat hij los komt.

Update 3: ik heb ook geprobeerd om de plakker van de sensor zelf in te smeren met Skin Tac. Het resultaat was niet zo goed. De plakker kwam sneller los dan wanneer ik de huid insmeer.